İzmir'de hasarlı araç satarken işin nasıl ilerleyeceğini çoğu zaman aracın hangi ilçede ve nerede beklediği belirler. Bayraklı'da bir kapalı otoparkta duran kazalı otomobille Kiraz'da bir bahçede aylardır çalıştırılmamış motor arızalı araç aynı planla ele alınmaz. Aşağıda kentin sanayi, liman, otoyol, turizm ve kırsal yapısının satış sürecine etkisini anlatıyoruz.
Merkez İlçeler ile Çevre İlçelerde Teslim Alma Farkı
Vikipedi'ye göre ilin 30 ilçesinden 11'i merkez (metropol) ilçe sayılır. İzBB açık verisindeki 2023 mahalle nüfusu toplamı olan 4.479.249 kişinin 2.948.416'sı, yani yaklaşık %66'sı bu 11 ilçede yaşıyordu. Bu ilçelerde hasarlı bir araç apartman ya da site otoparkında, kapalı bir otoparkta veya bir serviste bekliyor olabilir.
Merkez ilçelerde asıl mesele mesafe değil erişimdir. Kapalı otoparkın giriş yüksekliği, rampanın eğimi, site yönetiminin çekiciye izin verip vermediği ve aracın başka araçların arasında sıkışık durup durmadığı ziyaretin nasıl planlanacağını değiştirir. Bu bilgileri önceden paylaşmanız, hem ekspertiz ziyaretini hem de gerekirse çekiciyle yüklemeyi doğru planlamamızı sağlar.
Kalan 19 ilçede ise mesafe öne çıkar. Vikipedi'deki ilçe maddelerine göre il merkezine uzaklık, örneğin Seferihisar'da 45 km, Ödemiş'te ise 113 km'dir. Bu ilçelerde fotoğraflarla yapılan ön değerlendirmenin değeri artar: yola çıkmadan önce aracın genel durumunu, hangi yükleme yönteminin gerekeceğini ve ziyaret gününü sizinle konuşarak netleştiririz.
Bornova'dan Çiğli'ye Oto Sanayi Siteleri: Serviste Bekleyen Araçlar
Kazadan sonra çekilen araç çoğu zaman önce bir servise ya da oto sanayi sitesine götürülür. İzmir Oto Tamircileri Odası'nın listesindeki sanayi sitelerinin dördü Bornova'da bulunuyor; 6. Sanayi Sitesi Buca ile Gaziemir arasında, Ata Sanayi ise Çiğli'de. Aracınız bu sitelerden birinde onarım teklifi bekliyorsa ya da gelen teklif size yüksek geldiyse, satış seçeneğini konuşmak için aracı başka bir yere taşımanız gerekmez; servis sahibinin izniyle ekspertizi dükkânda yaparız.
Serviste bekleyen araç için şu noktalar süreci sadeleştirir:
- Servisten alınmış onarım teklifi ya da parça listesi varsa ekspertizde paylaşın; hasarın kapsamını anlamayı kolaylaştırır.
- Servisle aranızda ödenmemiş işçilik ya da bekleme ücreti varsa, aracın teslim edilebilmesi için bunun önceden netleşmesi gerekir.
- Kaskolu araçta sigorta eksperi incelemesini bitirmeden onarım başlatmayın. Kasko Genel Şartları (B.1.4), zorunlu haller dışında rizikonun (hasarın) gerçekleştiği yer ve şeylerde değişiklik yapılmamasını ister.
OSB, Serbest Bölge ve Liman Hattındaki Şirket Araçları
İzmir Valiliği verisine göre ilde 14 organize sanayi bölgesi var. Çiğli'deki Atatürk OSB, Kemalpaşa OSB, Menderes'teki İTOB, Torbalı'daki Pancar OSB ve Tire OSB bunlardan bazılarıdır. Bunlara Gaziemir'deki Ege Serbest Bölgesi (ESBAŞ), Menemen'deki İZBAŞ, Aliağa'daki SOCAR Özel Endüstri Bölgesi ve Konak'taki İzmir (Alsancak) Limanı eklenir. Bu bölgelerde çalışan şirketlerin araçları hasar gördüğünde satış süreci şahıs aracına benzer, ancak birkaç ek adım içerir.
- Noterde satışı şirketi temsile yetkili kişi ya da onun yetkilendirdiği kişi yapar; gereken belgeleri randevudan önce sizinle gözden geçiriyoruz.
- Şirketiniz aracı bir kiralama firmasından kullanıyorsa, araç o firmaya ait olduğu için satış kararı ve işlemleri kiralama firması üzerinden yürür.
- Kredi rehni ya da haciz şerhi varsa, kaldırılmadan devir yapılamaz.
- Ekspertiz OSB, serbest bölge ya da liman sahasında yapılacaksa girişte ziyaretçi kaydı istenebilir; sahanın giriş kurallarını ziyaret gününden önce öğrenmek beklemeyi önler.
Çevre Yolu, Çeşme ve Aydın Otoyollarında Kaza Sonrası
İzmir'in karayolu trafiği birkaç ana eksen üzerinden akar. O-30 İzmir Çevre Yolu, Balçova'dan Buca ve Bornova üzerinden kuzeyde Çiğli ve Menemen'e uzanarak merkez ilçelerin çoğunu birbirine bağlar. O-31 Buca'dan Torbalı ve Aydın yönüne, O-32 Balçova'dan Çeşme'ye gider; O-33 Kuzey Ege Otoyolu ise Menemen'den başlayıp Aliağa üzerinden kuzeye uzanır. O-5 de Kemalpaşa'dan gelip Bornova'da çevre yoluna bağlanır.
Otoyolda kaza sonrası atılan adımlar satış sürecini de etkiler:
- Yaralanma ya da ölüm varsa polis veya jandarma çağrılır; araçlar bulundukları yerden oynatılmaz.
- Kaza yalnızca maddi hasarlıysa ve sürücüler anlaşıyorsa tespit tutanağı birlikte doldurulabilir; mümkünse fotoğraf çekildikten sonra araçlar yol dışına alınır.
- Buna karşılık tek araçlı kazada (örneğin bariyere çarpmada), kamu malı ya da üçüncü kişilerin eşyası zarar gördüğünde, kazaya kamu kurumuna ait bir araç karıştığında, sürücülerden birinin sürücü belgesi ya da araçlardan birinin zorunlu trafik sigortası yoksa veya alkol şüphesi varsa tutanağı trafik zabıtası ya da genel kolluk düzenler.
- Sigortaya ihbar süresi kaskoda en geç beş iş günü, zorunlu trafik sigortasında on gündür.
Otoyoldan kaldırılan araç genellikle bir otoparka ya da servise götürülür. Aracın hangi adrese çekildiğini, bekleme ücretinin nasıl hesaplandığını ve aracı kimin teslim edebileceğini not alın; ekspertizi o adreste yaparız. Sigorta eksperi onarım masrafının (KDV dâhil) aracın hasar tarihindeki değerinin %60'ını aştığını tespit ederse araç ağır hasarlı sayılır; hava yastıkları ya da orta direk gibi belirli parçalardaki hasar bu oranın altında da ağır hasar kararına dayanak olabilir (SEDDK, Genelge 2025/12). Ağır hasarlı araç için tazminat, "trafikten çekilmiştir" kaşeli tescil belgesi ibraz edilmeden ödenmez.
TÜVTÜRK İstasyonları, Noter ve Yenişehir'deki Tescil Şubesi
Sık karıştırılan bir konu, hangi işlemin nerede yapıldığıdır. Satış ve devir noterde yapılır; noterde yapılmayan satış geçersizdir (Karayolları Trafik Kanunu md. 20/d). Satış tamamlandığında yeni tescil belgesini de noter düzenler. Trafikten çekme ve hurdaya çıkarma işlemlerini ise ilgisine göre noterler ya da Emniyet'in trafik tescil birimleri yapar; İzmir Emniyet Trafik Tescil Şube Müdürlüğü Konak'ta, Yenişehir'deki Gaziler Caddesi üzerindedir.
TÜVTÜRK'ün istasyon listesine göre İzmir'de 9 sabit araç muayene istasyonu var ve merkez ilçelerden yalnızca Bornova, Çiğli ve Gaziemir'de istasyon bulunuyor. Noterde satış için aracın geçerli muayenesi ve alıcı adına geçerli zorunlu trafik sigortası aranır; trafikten çekilmiş ya da çekilecek araçlarda bu iki şart aranmaz (araç satış ve tescil işlemlerini düzenleyen yönetmelik, md. 18/1). Bu yüzden muayenesi geçmiş, çalışmayan bir aracı çekiciyle istasyona götürmeden önce hangi yolla devredileceğini konuşmak gereksiz masrafı önler. Aynı maddeye göre MTV, trafik idari para cezası ya da otoyol ve köprü geçiş ücreti borcu olan araç devredilemez; otoyolu sık kullandıysanız ödenmemiş geçişleri noter gününden önce kontrol edin.
| Aracın kayıt durumu | Noterde muayene | Alıcı adına trafik sigortası | Bilinmesi gereken |
|---|---|---|---|
| Trafikte, muayenesi geçerli | Aranır | Aranır | Borç ve şerh kontrolü yapılır |
| Trafikte, muayenesi geçmiş | Aranır | Aranır | Ya muayene yaptırılır ya da araç trafikten çekilecek araç olarak devredilir |
| Trafikten çekilmiş ya da çekilecek (ağır hasarlı araçlar dâhil) | Aranmaz | Aranmaz | Yeniden trafiğe çıkması için çekme tarihinden sonra yapılmış geçerli muayene ve zorunlu trafik sigortası gerekir |
| Hurdaya çıkarılmış | - | - | Yeniden tescil edilemez, yalnızca hurda olarak satılabilir |
Çeşme, Alaçatı ve Urla'da Yazlıkta Kalan Araçlar
Yarımadada hasarlı bir araç, sahibinin yalnızca yazın geldiği bir evde, site otoparkında ya da bahçede bekliyor olabilir; sahibi başka bir şehirde yaşadığından aylarca yerinden oynamamış araçlar da vardır. Vikipedi'ye göre Çeşme'nin İzmir merkezine uzaklığı yaklaşık 85 km, Alaçatı ve Ilıca'nınki yaklaşık 77 km, Urla'nınki ise 35 km'dir; Çeşme ve Urla kente O-32 üzerinden bağlanır.
- İzmir dışında yaşıyorsanız fotoğrafları, ruhsat bilgilerini ve hasarın nasıl oluştuğunu uzaktan iletebilirsiniz.
- Ekspertiz günü aracı bir yakınınız, komşunuz ya da site görevlisi gösterebilir; anahtarın ve ruhsatın kimde olduğunu önceden belirleyin.
- Yaz aylarında site girişleri ve dar sokaklar kalabalıklaştığı için randevu saatini buna göre seçmek işe yarar.
- Noter randevusunu, hangi şehirde bulunduğunuzu da gözeterek birlikte planlarız.
Kiraz, Beydağ ve Bergama: Merkeze Uzak İlçeler İçin Pratik Notlar
Kiraz ve Beydağ, il merkezine en uzak ilçeler arasındadır; Vikipedi'ye göre ikisi de merkeze 142 km uzaklıktadır. Bergama ise yine Vikipedi'ye göre 103 km mesafededir ve 1.544 km² ile ilin yüzölçümü en büyük ilçesidir; ilçe sınırları içinde bile iki nokta arasındaki yol uzun sürebilir. Kiraz'da da Beydağ'da da sabit TÜVTÜRK istasyonu yoktur; Kiraz'ın komşusu Ödemiş'te bir istasyon bulunur.
- Konumu mahalle adıyla birlikte, mümkünse harita konumu olarak paylaşın; araç bahçede, ahır önünde ya da toprak yol üzerindeyse çekicinin yaklaşabileceği en yakın noktayı belirtin.
- Uzun süre çalıştırılmamış araçta akünün durumu, tekerleklerin dönüp dönmediği ve el freninin açılıp açılmadığı yükleme yöntemini belirler; bunları önceden söyleyin.
- Ruhsat, kimlik ve varsa yedek anahtarı hazır tutun. Araç vefat etmiş bir yakınınız adına kayıtlıysa bunu baştan belirtin; gereken belgeleri ön değerlendirmede konuşuruz.
- Ziyaret gününü önceden kararlaştırmak, uzun yoldan sonra aracın başında kimsenin bulunmaması gibi aksaklıkları önler.
Kiraz ve Beydağ'da muayenesi geçmiş, yürümeyen bir aracı istasyona götürmek ayrı bir yolculuk demektir. Yukarıdaki tablodaki devir yollarını bilerek karar vermek hem zaman hem masraf açısından fark yaratır.
