Pert Araç Alınır mı? Güvenli Alım İçin 8 Zorunlu Kontrol Listesi

Önce Kaydın Türünü Ayırt Edin

“Pert” sözü tek başına aracın hukuki durumunu anlatmaz. Önce kaydın hurda mı, trafikten çekme mi, yoksa ağır hasar geçmişi mi olduğunu ayırmalısınız. Tam hasarlı araç, tescil mevzuatına göre hurdaya çıkarılması gereken araçtır. Buna karşılık trafikten çekilen araçta tescil kaydı yeniden trafiğe çıkarılana kadar kapatılır. Bu ayrım, aracı kullanıp kullanamayacağınızı ve hangi belgeleri isteyeceğinizi doğrudan belirler.

Hurda kayıtlı bir araç için hedef, yeniden yola çıkmak olamaz. Tescil Yönetmeliği md. 44/6 gereği hurdaya çıkarılan araç yeniden tescil edilemez. Tescil Yönetmeliği md. 12/3-b de bu aracın yalnızca hurda olarak satılabileceğini belirtir. Bu nedenle ilan metninde “kolayca trafiğe çıkar” veya “ekspertizden sonra kullanılabilir” gibi ifadeler bulunuyorsa belgeyi görmeden karar vermemelisiniz.

Çekme belgeli araç farklı değerlendirilir. Trafikten çekilen aracın plaka kaydı iptal edilir, tescil belgesine “trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır” şerhi yazılır ve belge sahibine geri verilir. Araç onarıldıktan, geçerli muayenesi yapıldıktan ve zorunlu mali sorumluluk sigortası sağlandıktan sonra yeniden trafiğe çıkarılabilir. Bu süreç, aracın güvenli ve mevzuata uygun hâle getirildiğinin ayrıca kanıtlanmasını gerektirir.

Aracınızı satarken de aynı ayrımı açıkça paylaşmalısınız. Alıcı, tescil belgesindeki kaydı ve hasar geçmişini görmeden sağlıklı karar veremez. Siz hangi kayıtla satış yaptığınızı doğru anlattığınızda hem devir süreci hem de sonraki kullanım beklentisi daha net ilerler. Kayıt türünü saklamak, aracın gerçek durumunu belirsiz bırakır ve sonraki satışta güven sorununa yol açar.

Hurda Kayıtlı Araç Neden Trafiğe Dönmez

Hurda kayıtlı araç trafiğe dönmez. Bunun nedeni yalnızca ağır hasar görmüş olması değildir; kayıt türü, aracın yeniden tescil edilemeyeceğini belirler. SEDDK 2025/12 sayılı Genelge’de tam hasarlı araç, tescil mevzuatına göre hurdaya çıkarılması gereken araç olarak tanımlanır. Tescil Yönetmeliği md. 44/6 da hurdaya çıkarılan aracın yeniden tescil edilemeyeceğini açıkça düzenler. Bu nedenle onarım yapılmış görünmesi sonucu değiştirmez.

Hurda kaydı, aracın kullanılabilir bir ikinci el taşıt olarak değil, hurda niteliğinde değerlendirilmesi gerektiğini gösterir. Tescil Yönetmeliği md. 12/3-b uyarınca hurdaya ayrılan araç yalnızca hurda olarak satılabilir. Satıcı size anahtar, plaka veya eski ruhsat gösterse bile tescil kaydındaki hurda şerhi ortadan kalkmaz. Belgedeki kayıt, kaporta görünümünden ve motorun çalışmasından daha belirleyici olur.

Hurdaya çıkarma işlemi öncesinde araç üzerinde rehin veya haciz şerhi bulunmaması gerekir. Bu şart, aracın mülkiyet ve tasarruf durumunun da kontrol edilmesini zorunlu kılar. Ağır hasarlı araç yakalama kararı yoksa şerhli hâliyle de trafikten çekilebilir; ancak trafikten çekilme ile hurdaya çıkarılma aynı işlem değildir. Bu iki kaydı karıştırmak, kullanılamayacak bir araca kullanım beklentisiyle ödeme yapılmasına yol açabilir.

İlanı incelerken “pert” kelimesini tek başına karar ölçütü yapmayın. Tescil belgesini, kayıt açıklamasını ve hasar geçmişini birlikte kontrol edin. Satıcı hurda aracı parça, proje veya başka bir kullanım amacıyla sunuyorsa bu amacı yazılı belgelerle netleştirin. Tescil mevzuatına göre yola dönüş mümkün değilse, aracı yol kullanımı için almanız güvenli bir tercih olmaz.

Çekme Belgeli Araçta Trafiğe Dönüş Şartları

Çekme belgeli araç, doğru onarım ve resmi kontroller tamamlanırsa yeniden trafiğe çıkabilir. Tescil Yönetmeliği md. 43/2 kapsamında aracın onarımının yapılması, geçerli muayenenin bulunması ve zorunlu mali sorumluluk sigortasının sağlanması gerekir. Bu şartlar tamamlanmadan aracı yola çıkarmamalısınız. Çekme kaydı, aracın otomatik olarak güvenli olduğunu değil, yeniden tescil için tamamlanması gereken adımlar bulunduğunu gösterir.

Noter satışında çekme kaydı ayrıca önem taşır. Tescil Yönetmeliği md. 18/1 uyarınca trafikten çekilmiş veya çekilecek araçlarda muayene ve zorunlu mali sorumluluk sigortası şartı aranmaz. Bu istisna, aracın satış anında trafiğe hazır olduğu anlamına gelmez. Satın alma sonrasında geçerli muayene ve sigorta sağlanmadan kullanım planı yaparsanız, kayıt ile fiili durum arasındaki farkı gözden kaçırabilirsiniz.

Çekme belgeli araç için kredi ve sigorta değerlendirmesi kurumların ve poliçenin koşullarına bağlıdır. Çekme kaydını gizleyerek normal araç işlemi yapılacağını varsaymamalısınız. Kredi başvurusu, teminat kabulü veya poliçe düzenlenmesi konusunda ilgili kurumdan yazılı teyit istemelisiniz. Kasko genel şartlarında ve özel poliçe şartlarında hasar geçmişi, kayıt türü, kullanım amacı ve onarımın niteliği bakımından farklı değerlendirmeler bulunabilir.

Yeniden trafiğe dönüşten önce onarımın kapsamını teknik olarak doğrulayın. Şasi, taşıyıcı bölümler, emniyet sistemleri, elektrik tesisatı ve su hasarı gibi başlıklar yalnızca dış görünüşle değerlendirilemez. Geçerli muayene tek başına bütün geçmiş hasarları açıklamaz. Bu nedenle satıcıdan işlem belgelerini alın, aracın mevcut durumunu bağımsız ekspertize gösterin ve kayıtla uyumlu bir onarım dosyası oluşturun.

Birinci Kontrol: Tescil Belgesindeki Şerh

İlk belge kontrolünü tescil belgesinden başlatın. Belgedeki şerh, aracın hurda mı yoksa trafikten çekilmiş mi olduğunu anlamanın en kısa yoludur. Trafikten çekilen araçta “trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır” ifadesi bulunur. Plakanın iptal edilmiş olması da bu sürecin parçasıdır. Belgeyi yalnızca fotoğraf olarak değil, aslı üzerinden inceleyin ve satıcıdan kayıt açıklamasını size göstermesini isteyin.

Şerhin yanında mülkiyet kısıtlarını da kontrol edin. Rehin, haciz veya başka bir tasarruf engeli varsa satış ve hurdaya ayırma işlemleri etkilenebilir. Tescil Yönetmeliği md. 18/1 ile 2918 sayılı Kanun md. 20/d kapsamında çeşitli vergi, trafik cezası ve geçiş ücreti borçları satışa engel olabilir. Satıcıdan borç ve şerh bulunmadığını sözlü olarak değil, işlem sırasında doğrulanabilir biçimde teyit etmesini isteyin.

Noter devri için aranan şartlarla yeniden trafiğe çıkış şartlarını birbirine karıştırmayın. Çekme veya çekilecek araçta satış anında muayene ve zorunlu mali sorumluluk sigortası şartı aranmayabilir. Buna karşılık normal devir ve kullanım planında gerekli belgelerin tamamlanması gerekir. Tescil mevzuatına göre satışın yapılabilmesi, aracın yola çıkmaya hazır olduğu anlamına gelmez. Bu ayrımı satın alma kararınıza yazılı olarak yansıtın.

Belge kontrolünde tutarsızlık görürseniz diğer incelemeleri hızlandırmak yerine durun. Şasi numarası, plaka bilgisi, araç sahibi ve belge üzerindeki kayıt aynı araca ait olmalıdır. Satıcı belgenin kayıp olduğunu, şerhin sonradan silineceğini veya sistemde görünmediğini söylüyorsa resmi doğrulama olmadan ilerlemeyin. Kayıt açıklığa kavuşmadığında bağımsız ekspertiz raporu da tek başına güvenli devir kanıtı oluşturmaz.

İkinci Kontrol: Şasi ve Taşıyıcı Yapı

Şasi ve taşıyıcı yapı, ağır hasarlı araçta güvenlik kararını belirleyen ana bölümlerdendir. Ön ve arka şasi kolları, tabanla birlikte marşpiyel, tavan sacı, orta direk, ön göğüs sacı ve tavan traversleri hasar kapsamı bakımından özellikle incelenmelidir. SEDDK 2025/12 sayılı Genelge’nin Ek-1 listesinde bu parçalar yer alır. Bu bölgelerdeki düzeltme, kesme, ekleme veya kaynak izleri dikkatle kayıt altına alınmalıdır.

Kaporta aralığı veya boya tonu tek başına taşıyıcı yapının sağlamlığını göstermez. Aracın lift üzerinde incelenmesi, alt tabanın ve bağlantı noktalarının görülmesi gerekir. Direklerde iç kaplama altında kalan işlem izleri, zeminde katlanma, yeni kaynak dikişi ve simetri bozukluğu aranmalıdır. Ölçüm sonucu ile onarım faturası aynı bölgeyi tarif etmiyorsa satıcıdan açıklama isteyin ve açıklama doğrulanana kadar aracı güvenli kabul etmeyin.

Motor, şanzıman, direksiyon ve süspansiyon da önemlidir; ancak SEDDK Genelgesi Ek-1’deki ağır hasar listesinde bu parçalar yer almaz. Bu nedenle “şasi listede yok” veya “motor çalışıyor” gibi tek cümlelik savunmalarla karar vermeyin. Hasarın listede bulunan ana gövde ve güvenlik bölümlerine ulaşıp ulaşmadığını ayrı, yürür aksamın mevcut durumunu ayrı değerlendirin.

Şasi incelemesinde bağımsız ölçüm ve fotoğraflı rapor isteyin. Onarım tamamlanmışsa hangi parçanın değiştiği, hangisinin düzeltildiği ve hangi işlemin üretici yöntemine göre yapıldığı açıklanmalıdır. Belge yoksa geçmiş hasarın kapsamını tahmin etmek zorlaşır. Aracınızı satarken de aynı kayıtları paylaşmanız, alıcının taşıyıcı yapı hakkında doğru beklenti kurmasına yardımcı olur.

Üçüncü Kontrol: Emniyet Sistemleri

Emniyet sistemlerini yalnızca gösterge panelindeki uyarı ışığına bakarak değerlendirmeyin. Hava yastıkları, emniyet kemeri gergileri, kemer kilitleri, darbe sensörleri ve ilgili elektronik kontrol üniteleri birlikte incelenmelidir. SEDDK 2025/12 sayılı Genelge’nin Ek-1 listesinde hava yastıkları ve emniyet sistemleri açıkça yer alır. Bir uyarı ışığının sönmesi, bütün bileşenlerin doğru çalıştığını tek başına kanıtlamaz.

Kaza sonrası bazı parçalar yenilenmiş, bazıları ise onarılmış veya devre dışı bırakılmış olabilir. Direksiyon göbeğinde, torpidoda, koltuk yanlarında ve tavan döşemesinde işlem izleri arayın. Emniyet kemerlerinin aynı yaş ve yüzey görünümünde olup olmadığını kontrol edin. Parça numaraları ve teşhis cihazı kayıtları, gözle görülemeyen değişiklikleri anlamaya yardımcı olur. Sonuçları yazılı rapora bağlamadan satın alma kararı vermeyin.

Ana elektrik tesisatı ve elektronik sistem parçaları da ağır hasar değerlendirmesinde önem taşır. SEDDK Genelgesi Ek-1’de ana elektrik tesisatı ve elektronik sistem parçaları listelenir. Özellikle su almış araçlarda oksitlenme, sonradan eklenmiş kablolar, izolasyon hataları ve düzensiz sigorta bağlantıları aranmalıdır. Akü çevresindeki işlem izleriyle birlikte hata kayıtlarını inceleyin. Geçici olarak silinmiş arıza kayıtlarını kesin onarım kabul etmeyin.

Emniyet sistemi kontrolünü sürüş denemesiyle sınırlamayın. Kısa bir test sürüşü, çarpışma anında koruma sağlayacak sistemlerin tamamını değerlendiremez. TSE hizmet yeterlilik belgesi bulunan ekspertiz işletmesinden düzenlenen ekspertiz raporunu isteyin; ikinci el satışta tespit belgesinin mevzuattaki adı budur. Raporun tarihi, araç bilgileri ve incelenen sistemler arasında uyum bulunmalıdır.

Dördüncü Kontrol: Su ve Yangın İzleri

Su hasarı ve yangın izi, dışarıdan onarılmış bir araçta sonradan belirginleşebilir. Halı altındaki lekeler, koltuk raylarında pas, bagaj boşluğunda nem kokusu, kapı içlerinde oksitlenme ve sigorta kutusunda renk değişimi aranmalıdır. Yangın şüphesinde kablo demetlerinde erime, plastik yüzeylerde ısı deformasyonu ve kaput altında farklı renkli parçalar kontrol edilmelidir. Bu belirtiler tek başına kayıt türünü değiştirmez; fakat güvenlik riskini artırabilir.

Elektronik arızalar su hasarından sonra aralıklı ortaya çıkabilir. Cam kumandası, merkezi kilit, aydınlatma, multimedya, park sensörleri ve gösterge uyarıları ayrı ayrı denenmelidir. Sonradan kurutulmuş bir kablo tesisatı ilk incelemede çalışsa bile oksitlenme devam edebilir. SEDDK Genelgesi Ek-1’de ana elektrik tesisatı ve elektronik sistem parçalarının yer alması, bu kontrolün neden yüzeysel bırakılmaması gerektiğini gösterir.

Yangın gören araçta yalnızca boyanmış bölgeye bakmak yeterli değildir. Motor bölmesi, kablo güzergâhları, plastik bağlantılar, yalıtım malzemeleri ve kapı içleri birlikte incelenmelidir. Isı etkisi taşıyıcı parçaların kaplamasını veya bağlantı elemanlarını da bozmuş olabilir. Satıcıdan yangın veya su hasarı iddiasını destekleyen servis kayıtlarını isteyin. Kayıt yoksa belirsizliği fiyatla değil, satın alma kararını erteleyerek yönetin.

Su ve yangın kontrolünü bağımsız ekspertizle destekleyin. TSE hizmet yeterlilik belgesi bulunan işletmenin raporunda görülen izleri, satıcının anlattığı geçmişle karşılaştırın. Hasar geçmişi için SBM’nin plaka veya şasi numarasıyla çalışan ücretli sorgu kanallarını da kullanabilirsiniz; sorgu kullanıcı girişi veya üyelik istemez, telefon doğrulaması ister. Resmi kayıt, fiziksel bulgu ve servis belgesi aynı tabloyu göstermiyorsa aracı güvenli saymayın.

Kalan Dört Kontrol: Borç, Şerh, Onarım Faturaları ve Bağımsız Ekspertiz

İlk dört kontrolden sonra borç ve şerh durumunu tamamlayın. MTV’nin gecikme faizi, gecikme zammı ve vergi cezası dahil borçları ile trafik idari para cezası borcu satışa engel olabilir. Tescil Yönetmeliği md. 18/1 ve 2918 sayılı Kanun md. 20/d kapsamındaki bu şartları noter işleminden önce doğrulayın. Geçiş ücreti ve idari para cezası kayıtlarını da satışa engel borçlar bakımından ayrıca kontrol ettirin.

Onarım faturaları, hasarın nerede başladığını ve hangi parçaların değiştiğini anlamanızı sağlar. Faturada araç bilgisi, işlem tarihi, parça tanımı ve işi yapan işletme arasında uyum arayın. Belgenin yalnızca parça satışı mı, yoksa montaj ve onarım işlemi mi olduğunu ayırın. Şasi, hava yastığı, ana elektrik tesisatı ve batarya gibi kritik bölümlerde fatura bulunmaması, geçmiş onarımın doğrulanmasını zorlaştırır.

Hasar geçmişini SBM’nin plaka veya şasi numarasıyla çalışan ücretli sorgu kanallarından doğrulayabilirsiniz. Başkasına ait araç için sorgu kullanıcı girişi veya üyelik istemez; telefon doğrulaması gerekir. Sorgu kaydı, aracın fiziksel durumunun yerine geçmez. Kayıt özetini tescil belgesi, servis faturası ve ekspertiz bulgularıyla karşılaştırın. Tarih veya hasar açıklaması uyuşmuyorsa satıcıdan yazılı açıklama almadan noter işlemine geçmeyin.

Son kararınızı bağımsız ekspertiz raporuna dayandırın. İkinci el satışta düzenlenen tespit belgesinin mevzuattaki adı ekspertiz raporudur ve TSE hizmet yeterlilik belgesi bulunan ekspertiz işletmesi tarafından düzenlenir. Şasi, emniyet sistemleri, su ve yangın izleri, borçlar, şerhler ve faturalar aynı dosyada değerlendirilmelidir. Biz hasarlı, kazalı, pert ve arızalı araçları satın alan bir firmayız; araç satmıyor, ilan yayımlamıyor ve komisyonculuk yapmıyoruz. Pert araç almak mantıklı mı sorusunun cevabı, ancak kayıt türü ve onarım riski belgelerle doğrulandığında kişisel kullanım amacınıza göre verilebilir.

Sekiz Kontrol: Neye Bakılır, Nerede Doğrulanır, Kırmızı Bayrak